Hoe zijn we met elkaar in een wereld beland waar we zo scheutig met giftige stoffen rondspuiten die schadelijk zijn voor het leven? Onderzoeksjournalist Dirk de Bekker onderzoekt al jaren de dynamiek tussen chemielobby, wetenschap, overheid en burgers. Hij schreef er een ontluisterend boek over: Het Pesticidenparadijs. Wij vinden het een dikke leestip voor iedereen die beter wil snappen waar we tegen strijden en wat een uitweg zou kunnen zijn.
DDT: de blauwdruk voor de lobby rond pesticiden
Reinig de kinderkamers met gif!
DDT, we kennen het wel uit horrorverhalen. Nu weten we: dat spul was zoooo giftig. Maar ooit was het het middel dat de wereld ging redden. De Bekker start zijn boek Het Pesticidenparadijs met de opkomst, de strijd rond en de onttroning van DDT en laat daarmee zien hoe de blauwdruk ontstond voor de lobby rond pesticiden.
DDT kwam na de Tweede Wereld Oorlog op de markt met grootse beloften. Chemie zou gaan voorkomen dat de wereld ooit nog honger zou kennen, zonder enige beperking werden nieuwe nieuwe stoffen de wereld ingestuurd. De advertenties uit de jaren vijftig en zestig die in het boek staan doen je bijna uit je leesstoel vallen, met de kennis van nu. Vrolijke advertenties in Amerikaanse kranten die huisvrouwen aanmoedigen het huis van binnen (!) te reinigen met DDT.
De Amerikaanse overheid stuurde vliegtuigjes over dorpen en steden om DDT in elke straat te spuiten tegen, niet echt bestaande, overlast van ongewenste insecten. Boeren gutsten het giftige spul met bakken tegelijk over hun akkers.
Afbeelding van the Science History Institute
De giftige methode van de chemielobby
En dan begint het getouwtrek, beschrijft De Bekker. Een Amerikaanse arts verbindt de gezondheidsklachten die hij in zijn praktijk ziet met DDT. Hij klimt op de barricades, zoekt het publieke debat en gaat de strijdt aan. Hij port daarmee de beer: de producent van DDT en vergelijkbare chemische middelen, huren lobbykantoren in die de methode ontwikkelen die zo effectief is dat 'ie nog steeds gebruikt wordt, ook door de tabaksindustrie.
Samengevat is die methode: de tegenstander in twijfel trekken, zwart maken en als vijand van het volk proberen neer te zetten, wetenschappers inhuren die twijfel zaaien, meetmethodes in twijfel trekken om de boel te vertragen, het verhaal verspreiden dat iedereen verhongert als de middelen aan meer regelgeving gebonden zouden zijn.
Deze methode en argumentatie werken ruim een halve eeuw later nog steeds als een tierelier en zorgden er recent nog voor de de voorgenomen Europese wetgeving rond de restrictie van pesticiden weer van tafel verdween.
Op biologische kwekerij Verhoeven worden geen pesticiden gespoten.
Zo zit het in Nederland: het Ctgb
Is er dan niemand om de burger te beschermen?
In Nederland is er dan toch zeker wel een instantie om de burger te beschermen? De Bekker, die al jarenlang onderzoek doet naar de wereld van pesticiden en daarover ook de podcast Red de Lente maakte, toont in zijn boek: nope, die is er niet.
Het Ctgb, het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden, is het Nederlandse overheidsorgaan dat onafhankelijk zou moeten beoordelen of een stof gevaarlijk is voor de Nederlandse burger of niet.
Bentazon vergiftigt ons toekomstige drinkwater
Aan de hand van de stof bentazon, een onkruidverdelger, die nog altijd toegelaten is voor gebruik in de Nederlandse landbouw, toont De Bekker hoe het Ctgb faalt om de burger te beschermen. In de archieven vindt hij dat al in de jaren tachtig wetenschappers adviseren het gebruik van de stof niet toe te staan omdat de stof snel uitspoelt naar een diepere laag en daar ons toekomstige drinkwater vergiftigt. De Bekker schrijft over waterbedrijven die jarenlang het Ctgb waarschuwen dat ze de stof veel in hun bronnen vinden en het ongelofelijk duur is om de stof eruit te halen om het drinkwater veilig te krijgen.
En toch, tientallen jaren na de eerste waarschuwing, keurt het Ctgb keer op keer het gebruik ervan goed. Ook laat De Bekker zien dat de producent van de stof, BASF, zich flink bemoeit met de wetenschappelijke documenten om nieuwe toelating te onderbouwen en dat het Ctgb dat helemaal prima vindt en liever naar BASF luistert dan naar het onderzoek van de Waterschappen.
In een interview in Trouw zegt de schrijver hierover: “Ons toelatingssysteem voor pesticiden is niet onafhankelijk. De industrie heeft een rol gehad bij de totstandkoming ervan. En ja, dat is problematisch, want het is de industrie zelf die gereguleerd dient te worden. Politicologen noemen dit regulatory capture: de wetgever zet zichzelf vast als hij de mensen die gereguleerd moeten worden uitnodigt om mee te schrijven aan de regels.”
De biologische bollenvelden van PuurBio
Motivatie om voor bio te strijden
Ontluisterend en belangrijk, dit boek. Ons bij Sprinklr geeft het lezen van dit boek weer enorm veel motivatie om door te gaan met het bouwen aan een hoekje wereld dat pesticidenvrij is. Gifvrije tuinen, gifvrije kwekerijen, gifvrije bollenvelden. Als we de chemielobby er niet onder krijgen, moeten we er een andere wereld naast bouwen die steeds verder uitdijt. Leve bio!
Geschreven door
Liedewij Loorbach
Ook interessant
