Het gaat niet goed met libellen...Tuinier voor libellen!

Het gaat niet goed met libellen, en daar kan bijna iedereen met een tuin wat aan doen. Door een watertje aan te leggen en geschikte planten te planten. Vliegen die lange dunnerds straks bij jou rond? In ruil voor een plekkie peuzelen ze vast wat muggen voor je op.

Libellen, wat zijn dat precies?

Libellen zijn gevleugelde roofinsecten met lange achterlijven, brede vleugels en opvallende ogen die een groot deel van de kop vormen. Sommige libellen hebben de meest fantastische kleuren. Wereldwijd zijn er zesenhalfduizend libellen bekend, in Nederland leven (vooralsnog) 69 soorten. Dat zijn veel soorten voor zo'n klein landje.

Die soortenrijkdom hebben we te danken aan ons vele water: rivieren, vennetjes, poeltjes, plassen... Want libellen hebben water nodig om zich voort te planten. Ze zetten hun eitjes af in water, en de larven ontwikkelen zich in het water. 

Waterjuffers vallen ook onder de libellen. Het verschil? Waterjuffers vouwen hun vleugels op, libellen niet. Beiden jagen ze in de lucht naar muggen en vliegen.

Een waterjuffer, duidelijk te herkennen aan de opgevouwen vleugels. Dit is een Lantaarntje. 

Waarom hebben libellen water nodig?

Een flink deel van het leven van een libel speelt zich af in het water. Eerst als eitje, daarna als larve. Als larve eten ze andere waterbeestjes, en zijn ze voer voor de grotere dieren in en rond het water. De larven verschuilen zich tussen waterplanten, bodemmateriaal of in de modder. 

Als de larve volgroeid is, is het tijd om uit te sluipen. De larve verlaat het water, vaak via stengels van waterplanten, om voor een laatste keer te vervellen en een vliegende libel te worden. Lees er meer over bij de Vlinderstichting. 

De larve van de libellensoort Glazenmaker. 

Hoe slecht gaat het met libellen?

In april 2026 werd een nieuwe Rode Lijst Libellen gepubliceerd. Van de 69 soorten staan er 23 op de Rode Lijst. Tussen 2010 en 2025 zijn de libellenpopulaties met gemiddeld 34% afgenomen. Tot dan toe werd gedacht dat alleen soorten in de problemen waren die hele specifieke omstandigheden nodig hebben.

Maar uit de nieuwe lijst blijkt dat ook algemenere types die toe kunnen met een slootje of poeltje onder druk staan en in aantal afnemen, zoals het lantaarntje en de vuurjuffer. 

Waarom ook deze soorten achteruit gaan is nog niet duidelijk, maar aangenomen wordt dat de kwaliteit van het oppervlakte water een rol speelt. Het oppervlaktewater in Nederland voldoet niet aan de Europese eisen voor kwaliteit van water, onder meer door het pesticidengebruik in de landbouw dat in ons water terecht komt.

Ook de vuurjuffers nemen in aantallen af.

Wat kan je doen voor libellen in jouw tuin?

Leg een watertje aan

Libellen zijn erg mobiel en verschijnen dan ook snel wanneer de omstandigheden geschikt zijn, aldus De Vlinderstichting. Libellen jagen op allerhande insecten, dus een natuurlijke, biodiverse tuin in de buurt van water is een goed jachtgebied (handig tegen muggen!).

Als je ook een vijver(tje) in je tuin hebt, dan komen libellen er niet alleen om te jagen, maar is er ook een kans dat libellen jouw watertje uitkiezen om hun eitjes in af te zetten. Hier lees je onze tips voor het aanleggen van een (mini)vijver.

Een vijvertje voor libellen moet niet de hele dag in de zon liggen. 

Een vijvertje is een perfect voor libellen om te jagen en om zich voort te planten.

Zorg voor beplanting

In je vijver wil je drijvende waterplanten (zuurstofplanten) als beschutting en om de eitjes in af te leggen. Deze planten houden ook het water schoon. Hier vind je een lijst van waterplanten.

Rond je vijver plant je oeverplanten, zodat de larven van de libellen hierlangs omhoog kunnen kruipen. Dit zijn een aantal inheemse oeverplanten uit ons assortiment: 

• Moerasspirea 

• Koninginnekruid

• Grote kattenstaart

• Valeriaan

We hebben deze planten nu voor jullie in een speciaal inheems Libellenpakketje gestopt. Let op, tijdelijk verkrijgbaar, zolang de voorraad strekt. 

Een libelle op Grote Kattenstaart.

Samen met Vroege Vogels maakte De Vlinderstichting dit filmpje over tuinieren voor libellen